1. İbrahim Dönemi Tarihi Gelişmeler

Sultan 1. İbrahim, 18. Osmanlı padişahı ve 97. İslam halifesidir. 5 Kasım 1615 tarihinde İstanbul’da doğdu. Annesi Kösem Sultan, babası ise 1. Ahmet‘tir. 8 Şubat 1640’ta ağabeyi IV. Murad‘ın ölümü üzerine 25 yaşında ve 18. padişah olarak Osmanlı tahtına çıktı. 1.İbrahim Dönemi Osmanlı devleti için biraz çalkantılı bir dönem olmuştur.

1. İbrahim Dönemi Tarihi Gelişmeler

Sultan İbrahim, 1. Ahmet’in en küçük oğludur. 4. Murat dönemindeki şehzadeliği kafes ardından korku ile geçti. Kardeşleri de öldürülmüştü. IV. Murat’ın öldüğü kendisine bildirildiğinde önce inanamadı. Daha sonra ölüsü kendisine gösterilince tahta çıktı ve tebrikleri kabul etti.

1.İbrahim Dönemi Önemli Bilgiler

Sultan İbrahim, kendisinden bahsedildiği gibi deli değildi. Hayatının bir dönemi kafeste geçtiği için sağlığında bozulmalar olmuştu. 1. İbrahim Osmanlı soyundan hayatta kalan tek erkekti. Çocuğu olması için kendisine verilen cariyeler ise sağlığının daha çok bozulmasına neden oldu. Tahta çıkışının 2. yılında Mehmet, 3. yılında ise Süleyman ve Ahmet adında çocukları dünyaya geldi.

Sultan İbrahim’in ilk yılları, büyük vezir Kemankeş Kara Mustafa Paşa’nın dürüst yönetimi ve önlemleriyle gayet başarılı geçti. Komşu devletlerle iyi ilişkiler kurulmasına önem verildi.

Türk-İran dostluğu geliştirildi. Avusturya ile de anlaşma yaparak aradaki sorunlar giderildi.

Rusların yardım ile Kazakların eline geçen Azak Kalesi 2. kuşatmadan sonra 1642 yılında geri alındı.

Bu dönemde ayarı düşürülmüş para eski durumuna getirildi. Ocaklardaki asker sayısı azaltıldı ve maaşlar düzenli olarak ödendi. Tersane işleri geliştirildi ve her yıl düzenli olarak kadırga yapılması ve donatılması sağlandı.

Büyükvezir, devlet işlerine kimseyi karıştırmadı. Padişahın yakını olan Silahtar Mustafa Paşayı İstanbul’dan uzaklaştırdı. Ancak Yusuf Paşa ve Safrabolulu Cinci Hoca diye bilinen Hüseyin efendinin Padişah üzerinde etkili olmasını önleyemedi. Hüseyin Efendi, Sultanı sini ve kalp rahatsızlığını iyileştirmişti. Bu nedenle müderris olarak atanmış daha sonra Galata Kadısı ve Padişahın hocası olmuştu.

Kemankeş Mustafa Paşa’nın Öldürülmesi

Kemankeş Mustafa Paşa ile Yusuf Paşa ve Hüseyin efendi arasında sürekli ikilik çıkıyordu. Bu yüzden istifasını sundu ancak kabul edilmedi. Daha sonra toz sözleri ve bazı davranışları nedeniyle padişahın buyruğuyla 1644 yılında öldürüldü. Yerine Sultanzade Mustafa paşa atandı.

Yeni büyükvezir ile devlet yönetimi bozulmaya başladı. Yapılan yolsuzluklara ses çıkarılmıyor, padişahın her isteği yerine getiriliyordu. Günden güne yönetim kötüye gidiyordu. Kırım’da ve Halep’te ayaklanmalar çıkıyordu.

Bu dönemde Mekke kadılığına atanan Mehmet efendinin bulunduğu gemi Malta korsanları tarafından kaçırıldı. Gemi Girit’e götürülüp yağmalandı. Bu nedenle Venediklilere savaş açıldı. 1645 yılında 300 gemiden oluşan donanma ile ordu Girit’e gönderildi. 54 gün süren kuşatma sonrası Hanya kalesi alındı. Girit’in tamamen alınması görevi Deli Hüseyin Paşa’ya verildi. Böylece Venediklilerle 25 yıl sürecek savaş başlamış oldu.

Yusuf Paşadan çekinen büyükvezir onu padişahın gözünden düşürmeye çalıştı, Yusuf Paşanın az armağan getirdiğini ileri sürdü. Mala düşkün padişah üzerinde etkili oldu. Yusuf Paşa da boş durmuyor büyükveziri kötülüyordu. Bu çekişme sonunda büyükvezir görevinden alındı Padişahın kış aylarında Girit’e gitmesi buyruğuna karşı çıkan Yusuf Paşa da boğdurularak öldürüldü.

Yusuf Paşanın ölüsünü getirten Sultan İbrahim yaptığına pişman olarak, ”Ne güzel kırmızı elma gibi yanakları varmış, yazık oldu kıydım” demiştir.

Padişahın sağlığı iyice bozulmuş dengesiz davranışları artmıştı. Canı istediği zaman tahtırevan veya araba ile İstanbul’da dolaşıyor, kendini okutmak için adını duyduğu hocalara gidiyordu.

Sultan İbrahim güzel cariyelerin ve hasekilerin etkisi altında kalıyor, zamanını daha çok saray kadınlarının düzenledikleri eğlencelerle geçiriyordu. Padişah, kendilerine yakınlık duymasından Yararlanan kadınlar, hükümet işlerine karışıyor. devlet düzeninin bozulmasına neden oluyorlardı.

Devlet işleri oldukça bozulmuştu, kapıkulu ocaklarının aylıklarının verilmesinde çok zorlanılıyordu. Bütün atamalar rüşvet karşılığı yapılıyordu. İşe başlayanlar verdikleri paraları çıkarmadan görevden alınıyordu. Yolsuzlukların başından büyükvezir Ahmet Paşa bulunuyordu. Vezirler ve sancak beyleri borçlu ve büyük sıkıntı içindeydiler.

Sultan 1.İbrahim’ in Tahtan İndirilişi

Büyükvezir Ahmet Paşa’nın padişahı yolsuz davranışlara sürüklediğini gören ve kendilerini öldürteceğini öğrenen ocak ağaları birleştiler. Ulema ile anlaştıktan sonra büyükvezirliğe Sofu Mehmet Paşanın getirilmesi sağlandı. Ahmet paşa saklandığı yerden çıkarılarak boğduruldu. Cesedi At meydanında parça parça edildi. Daha sonra Sultan İbrahim tahtan indirildi. Yerine 7 yaşındaki oğlu IV. Mehmet 1648 yılında padişah oldu.

Sultan İbrahim bir odaya tekrar hapsedildi. Kapısı taşla örüldü, sadece bir yemek tabağı geçecek şekilde delik bırakıldı. Ancak bir süre sonra yeniden padişah yapılacağı söylentisi çıkınca hapsedildiği yerden çıkarılarak boğduruldu.

KAYNAK: GENEL BİLGİ ANSİKLOPEDİSİ

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir