Wilson İlkeleri ve Önemi – 1918

1917 yılına gelindiğinde 1. Dünya Savaşı savaşan devletleri oldukça yormuştu. 3 yıldır süren savaş da henüz kesin bir sonucu ulaşılamamıştı. Avusturya ve Almanya Rus kuvvetleri karşısında oldukça yıpranmıştı. 1917 Nisan ayında ABD’de karşı tarafa geçip Batı cephesine asker gönderince durum oldukça zorlaştı. Buna karşılık Rusya ve müttefikleri de iyi durumda değildi. Her iki tarafında içten içe barış istemesi ABD’nin gözünden kaçmadı. Birleşik Amerika Cumhurbaşkanı Woodrow Wilson, Kongrede 8 Ocak 1918 tarihinde verdiği bir söylevde barışın temel ilkeleri olan 14 maddelik Wilson İlkeleri’ nin bildirdi.

Wilson İlkeleri; Wilson Prensipleri, On Dört Madde ya da On Dört Nokta olarak da bilinir.

Wilson İlkeleri

1- Açık barış antlaşmaları ve gelecekte de açık diplomasi

2- Karasuları dışında, savaşta ve barışta, denizlerin mutlak serbestisi

3-Bütün ekonomik engellerin mümkün olduğu karar kaldırılması

4-Milli silahlanmaların azaltılması için gerekli ve yeterli garantiler

5-Sömürge isteklerinin, ilgili halkların menfaatleri ile, yetkileri sonradan tespit edilecek olan sömürgeci devletin istekleri aynı derecede göz önünde tutulmak suretiyle, mutlak bir tarafsızlıkla çözümlenmesi

6-Bütün Rusya toprakları boşaltılacak ve devletlerin de yardımıyla Rusya’ya kendi gelişmesini sağlamak için her türlü imkan verilecek

7-Belçika’ya tam ve bağımsız egemenliğin geri verilmesi

8-İşgal edilen Fransız topraklarının boşaltılması ve Prusya’nın 1871’de Alzas-Loren meselesinde yaptığı hatanın düzeltilmesi suretiyle barışın teminat altına alınması

9-İtalyan sınırının milliyet prensibine göre düzeltilmesi

10-Avusturya-Macaristan imparatorluğu halklarına yerel gelişme imkanlarının verilmesi

11-Romanya, Sırbistan ve Karadağ toprakları boşaltılacak ve Sırbistan’a denizden mahreç verilecek. Balkan devletlerinin münasebetleri milliyetler prensibine göre düzenlenecek

12-Osmanlı İmparatorluğu’nun Türk olan kısımlarının egemenliği sağlanacak, fakat Türk olmayan milliyetlere yerel gelişme imkanı verilecek. Çanakkale Boğazı devamlı olarak bütün milletlerin gemilerine açık olacak ve bu milletlerarası garanti altına alınacak.

13-Bağımsız bir Polonya kurulacak.

14-Büyük ve küçük, bütün devletlere siyasi bağımsızlıklarını ve toprak bütünlüklerini karşılıklı olarak garanti altına almak imanı sağlamak için milletler teşkilatı kurulacak.

Wilson İlkeleri’ ne göre en önemli meselelerden birisi milletler arası barış teşkilatının kurulması yani günümüzdeki birleşmiş milletler, diğeri ise toprak sınırlarının milliyetler ilkesine göre belirlenmesi. Ancak sonraki gelişmeler onun isteği dışında gelişmiş ve onun için hayal kırıklığı olmuştur.

FOTOĞRAF: PİXABAY – KAYNAK: 20. YY SİYASİ TARİHİ (PROF. DR. FAHİR ARMANOĞLU)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir