Adli Yargı Nedir? Adli Yargı Mahkemeleri Nelerdir?

Adli Yargı Mahkemeleri Nelerdir? Görevleri Nedir? Adli Yargı, genel ve olağan bir yargı koludur. Diğer yargı kollarının görev alanına girmeyen tüm dava ve yargısal olaylarla ilgilenir. Bu tip olaylar Adli Yargı da çözüme kavuşturulur ve bunun üzerine çalışılır.

Adli Yargı Mahkemeleri Nelerdir?

Adli Yargılama düzeyinde, ilk derece mahkemeleri ve Yargıtay olmak üzere 2 dereceli bir yargılama sistemi kabul edilmiştir. 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve yetkileri Hakkında Kanunla kurulması ön görülen bölge adliye mahkemeleri göreve başladığında ise, adli yargı kolundaki mahkemeler üç dereceli hale gelmektedir.

Adli Yargı ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemelerinin kuruluş görev yetkileri Adli Yargı Teşkilat Kanunu ile düzenlenmiştir.

1-İlk Derece Mahkemeleri-Hukuk ve Ceza Mahkemeleri

Kişiler arasında doğan uyuşmazlık hakkında yargılama yapma ve uyuşmazlığı çözmeye yönelik davanın esası hakkında karar vermek ve bu alanda çalışmalar yapmak temel görevidir.

İlk derece mahkemeleri, Hukuk ve Ceza mahkemeleridir.

Hukuk mahkemeleri; özel hukuk alanında bulunan anlaşmazlıkları çözmek ve karar bağlamak için görev yapar. Bu özel hukuk uyuşmazlıkları boşanma, tazminat davası vb. sorunlardır.

Hukuk mahkemeleri her il merkezi ile bölgelerin coğrafi durumları ve iş yoğunluğu dikkate alınarak bazı ilçelerde kurulur.

Hukuk mahkemeleri genel ve özel mahkemeler olarak da 2’ye ayrılabilir. Genel mahkemeler, bakacakları dava ve işler bakımından özel mahkemelerin görevine girmeyen bütün uyuşmazlıkları çözmekle görevlidir. Sulh Hukuk ve Asliye Hukuk mahkemeleri genel mahkemelerdir.

Ceza Mahkemeleri; kanunların suç saydığı davranışların gerçekleşmesi halinde suç işleyenlerin yargılanması ve gerekli cezaların belirlenmesi için çalışma yapar.

2- İkinci Derece Mahkemeler-Bölge Adliye Mahkemeleri

Bölge Adliye Mahkemeleri, İkinci Derece mahkemeleri olup, gölgelerin coğrafi durumları ve iş yoğunluğu göz önünde tutularak belirlenen yerlerde, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu’nun olumlu raporu sonucu Adalet Bakanlığı tarafından kurulur.

Bölge Adliye Mahkemeleri, başkanlık, başkanlar kurulu, daireler, bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcılığı, bölge adliye mahkemesi adalet komisyonu ve müdürlüklerden oluşur.

Bölge Adliye Mahkemeleri ise hukuk ve ceza dairelerinden oluşur. Her bölge adliye mahkemesinde en az üç hukuk ve iki ceza dairesi bulunur.

Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairelerinin Görevleri; İlk derece hukuk mahkemelerinden verilen ve kesin olmayan hüküm ve kararlara karşı yapılan istinaf başvurularını karara bağlamak, Yargı çevresi içerisinde bulunan ilk derece hukuk mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarını çözmek, İlk derece hukuk mahkemesinin bir davaya bakmasına engel çıktığı takdirde başka bir hukuk mahkemesine nakline veya yetkili mahkemenin tayinine karar vermek, Kanunla verilen diğer görevleri yapmak.

Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairelerinin Görevleri; İlk derece Ceza mahkemelerince verilen ve kesin olmayan hüküm ve kararlara karşı yapılacak istinaf başvurularını karara bağlamak, Yargı çerçevesi içinde bulunan ilk derece ceza mahkemeleri arasındaki yetki ve uyuşmazlıkları çözmek, İlk derece ceza mahkemeleri hakimlerinin davayı görmesine engel çıkması durumunda başka bir adli yargı ilk derece ceza mahkemesine nakli hakkında karar vermek, Kanunla verilen diğer görevleri yerine getirmek.

3- Yüksek Mahkeme-Yargıtay

Yargıtay, adliye mahkemelerince verilen ve kanunun başka bir adli yargı kurumuna bırakmadığı kara ve hükümlerin son inceleme merci olup, anayasa ve diğer kanunlara göre görev yapan bağımsız Yüksek Mahkemedir.

Yargıtay’ın asli görevi ülkede hukuk birliğini sağlamaktır. Yargıtayın karar organları daireler, Hukuk Genel Kurulu, Ceza Genel Kurulu, Büyük Genel Kurul, başkanlar kurulları, birinci başkanlık kurulu, yüksek disiplin kurulu ve yönetim kuruludur.

Yargıtay’da 23 Hukuk, 15 Ceza Dairesi ve Her Dairede bir Daire Başkanı ile yeteri kadar üye bulunur.

Yargıtay’ın bir diğer karar organı ise Büyük Genel Kuruldur. Yargıtay Büyük Genel Kurulu, Birinci Başkan, Birinci Başkan vekilleri, Daire Başkanları, üyeler ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcı vekilinden oluşur. Yargıtay Büyük Genel Kurulu’nun kararları kesin olup, bu kararlar aleyhine başka bir yargı kurumuna başvurulamaz.

FOTOĞRAF: PİXABAY KAYNAK: HUKUKUN TEMEL KAVRAMLARI/ANADOLU ÜNİVERSİTESİ YAYINLARI

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir