Alemdar Mustafa Paşa’ nın Hayatı ve Görevleri

Alemdar Mustafa Paşa, Osmanlı devleti’nde 1785-1808 yılları arasında sadrazamlık yapmış kişilerdendir. Rusçuk yeniçerilerinden Hasan Ağa’nın oğludur. Alemdar Mustafa Paşa‘nın kendisi de yeniçeri ocağının 42. ortasına yazılmıştır.

Rusçuk ayanı Tirsinikli İsmail Ağanın emrine girdi ve onun alemdarı oldu. O bölgede çıkan isyanı bastırdı. Tirsinikli İsmail Ağa öldürülünce, onun yerine Rusçuk ayanlığına getirildi. Devlete baş kaldıran ayanları sindirdi. 1806 yılında Tuna Nehri üzerinde bulunan kaleleri ele geçirmek isteyen Rus kuvvetlerini durdurmayı başardı.

3. Selim, 1807 yılında kendisine vezirlik rütbesiyle Silistre valiliğini ve Tuna komutanlığını verdi. Bu gelişmeden kısa zaman sonra İstanbul’da Kabakçı Mustafa isyanı oldu. 3. Selim, padişahlıktan indirildi. Nizam-ı Cedit kaldırıldı. Yenilik taraftarı olanların çoğu öldürüldü. Kaçabilenler, Alemdar Mustafa Paşanın yanına gittiler ve ona sığındılar.

Alemdar Mustafa Paşa, sınırda görevli olduğu için düşmanları iyi tanıyor, Osmanlı devletinde ıslahat yapılmasını gerekli görüyordu. Çok sevdiği 3. Selim’i yeniden padişah yapmak için ordusuyla İstanbul’a geldi. Başta Kabakçı Mustafa olmak üzere ayaklananların elebaşıları öldürüldü. III. Selim‘in padişahlıktan indirilmesinde parmağı olanlar, görevden atıldı veya sürüldü.

Alemdar Mustafa Paşa, bir süre sonra Babıali‘ yi basarak padişahın mührünü sadrazamdan aldı. 4. Mustafa‘nın padişahlıktan çekilmemesi üzerine zorla saraya girdi. Bu arada 4. Mustafa, Osmanlı soyunda, kendisinden başka erkek kalmaması için 3. Selim ile şehzade Mahmut‘un öldürülmelerini emretti. 3. Selim öldürüldü. Şehzade Mahmut kendisine hizmet edenlerin yardımıyla dama çıkarak kurtuldu.

Alemdar, Topkapı sarayından içeri girince III. Selim’in ölüsüyle karşılaştı ve çok üzüldü. 1808 yılında IV. Mustafa’yı hapsederek II. Mahmut’u padişah yaptı. Kendisi de sadrazam oldu .

Alemdar Mustafa Paşa, kendi adamlarını işbaşına getirdi. Devlet işlerini görüşmek üzere Rumeli’nin ve Anadolu’ nun tanınmış ayanlarını İstanbul’a çağırdı. Onlarla birleşme senedi imzalayarak devlet otoritesini güçlendirmeye çalıştı. Bundan sonra ıslahat hareketlerini sürdürdü. Nizam-ı Cedit ordusu yerine Sekban-ı Cedit adıyla yeni bir asker ocağı kurdu. Yeniçeri ocağında da ıslahat yaptı.

Alemdar Mustafa Paşanın, sadrazam olduktan sonra karakteri değişti. Kendisini büyük görmeye ve İstanbul paşaları gibi yaşamaya başladı. Eski arkadaşları, ileride belirecek tehlikeyi kendisine anlattılarsa da onların sözlerine önem vermedi. Alemdar Mustafa Paşa’ ya, ocaklarında ıslahat yaptığı için yeniçeriler ve kendilerine değer vermediğinden din adamları kin besliyordu. İsyan çıkarmak için bahane arıyorlardı. Çok geçmeden yeniçeriler ve ıslahata karşı olanlar ayaklandılar. Babıali’ye saldırdılar. Alemdar Mustafa Paşa’nın konağına ateş açtılar. Alemdar Mustafa Paşa bunlara kahramanca karşı koydu ve çoğunu öldürdü.

2. Mahmut kendisini padişah yapan Alemdar’dan çekindiği için ona beklediği yardımı göndermedi.

2. Mahmut ayaklanma ile pek ilgilenmemişti. Yeniçeriler konağını ateşe verince kurtulma umudu kalmamıştı. Bu sırada yanında olanları ”Ocağın Namusuna Bırakıyorum” diyerek yeniçerilere teslim etti. Daha sonra mahzene giderek buradaki bir fıçı barutu ateşledi. Yanından ayrılmayan karısıyla birlikte öldü. Mahzenin kubbesine çıkan 300 kadar yeniçeri de can verdi.

Alemdar Mustafa Paşa, yeniçerilerin ayaklanmalarına karşı sonuna kadar savaşmış tek sadrazamdır. Bu ayaklanma Sekban-ı Cedit ocağının kapatılmasıyla sona ermiştir.

KAYNAK: GENEL BİLGİ ANSİKLOPEDİSİ

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir