Arşimet Kimdir? Arşimet’ in Hayatı ve Eserleri

Arşimet, antik dünyanın ilk ve en büyük bilim adamı olarak kabul eden Antik Yunan matematikçi, fizikçi, astronom, filozof ve mühendisdir. M.Ö. 287 yılında doğan birçok buluşları olan Arşimet, İtalya’nın Sirakuza şehrinde dünyaya geldi.

Öğrenimini tamamlamak üzere, genç yaşta o çağın bilim merkezi olan İskenderiye‘ye gitti. Orada ünlü bilgin Eratostenes ile arkadaşlık yaptı. Yurduna döndükten sonra, hayatı boyunca matematik, fizik, mekanik ve astronomi ile uğraştı. Geometride önemli incelemelerde bulundu.

Daire çevresinin çapına oranı olan Pi sayısını, daire içine ve dışına çizilmiş düzgün çokgenler yardımıyla hesapladı. Yayların toplama ve çıkarma formüllerini buldu.

Grek kökenli bir ailenin çocuğu olan Arşimet, mekanikte sonsuz vidanın, hareketli makaranın, palanga ve dişli çarkın mucidi olarak anılır. Söylendiğine göre, ”bana bir dayanak noktası verin, dünyayı yerinden oynatayım” diyerek kaldıraç teorisini ileri sürdü.

Fizikte katılar statiği ve hidrostatiğin kurucusudur. Arşimet’in ”bir suya daldırılan cisim, taşırdığı suyun ağırlığı kadarını kendi ağırlığından kaybeder” prensibini (Arşimet kanunu) bir rastlantı ile bulduğu söylenir.

Saracusa kralı Hieron, kendisine altından bir taç yapan kuyumcunun, buna gümüş kattığından kuşkulanır. Arşimet’ ten, tacı hiç bozmadan bu hileyi ortaya çıkarmasını ister. Arşimet, bu problemi çözmek için düşünmeye ve çalışmaya başlar. Bir gün banyo yaparken vücudunun su içinde kalan bölümlerinde bir hafiflik hisseder ve bu durumu değerlendirir. Buluşu onu çok heyecanlandırır. Farkında olmadan çırılçıplak sokağa fırlar. ”Buldum, buldum” diye bağırarak koşmaya başlar. Arşimet, bu buluşu ile çözümü keşfetmişti. Her maddenin özgül ağırlığı farklı olduğu için Taç için verilen altının taşırdığı su ile Tacın taşırdığı suyun farkını inceleyerek sorunu bu şekilde çözmüştür.

Arşimet’in yaşadığı dönemde Akdeniz’de Kartacalılar, Romalılar ve Yunanlılar sürekli savaş halindeydi. Bu yüzden bütün yaşamı savaşın içinde geçti. İnsanlar ona daha çok geliştirdiği savaş silahları için değer veriyordu.

Arşimet, Romalıların saldırılarına karşı, Sıracusa’yı üç yıl başarı ile savundu. Çok uzaklara taş veya ok atmaya yarayan makineler yaptı. Güneş ışınlarını aynalarla toplayarak düşman gemilerini yaktı. Fakat sonunda Romalılar Sıracusa’ya girdiler. Romalı komutan, askerlerine, Arşimet’i bulup getirmelerini ve kendisine iyi davranmalarını söyledi. Romalı askerler kendisini buldukları sırada, bir koltuğa gömülmüş, yere yaptığı geometri şekilleri üzerinde düşünüyordu. Romalı asker, kendisine komutanın çağırdığını birkaç kez söyledi ise de aldırmadı. Asker de iyice dalmış olan bilgine kazarak onu öldürdü.

Arşimet’in Önemli Buluşları

Arşimet’in en ünlü eserlerinden birisi ”Arşimet’in Pençesi” icadıdır. Bu makine bir gemiyi su yüzünden yukarıya kaldırıp ardından kolların aşağı hareket etmesiyle gemiyi batırmak için kullanılır.

Mısır’da sürekli taşan Nil Nehri sularının eşit dağıtımı için ”Arşimet Vidası” olarak bilinen aracı geliştirdi. Hidrostatik kanunu ortaya çıkardı. Bunları ”Yüzen Cisimler” adı kitabında derledi.

Arşimet, ”sıvıların dengesi kanunu” banyoda duş alırken keşfetmiştir.

”Sonsuz Küçükler” hesabını keşfetmiştir. Sonsuz Küçükler hesabı, bir parabol kesmesini dörtgenleştirirken sonsuz küçükler hesabına yaklaşmıştır. Bu yöntem ile eğri yüzeylerin alanı hesaplanabilmektedir.

KAYNAK: GENEL BİLGİ ANSİKLOPEDİSİ

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir