ASETİLEN NEDİR? NERELERDE KULLANILIR?

Asetilen, diğer adı etin olan kolayca alev alabilen bir gazdır. Asetilen saf ise eter gibi kokar ancak ticari kullanımında olanlar içinde bulunan katkı maddeleri nedeniyle sarımsak gibi kokar. Asetilen oksijen ile bir araya gelerek yanınca çok parlak bir alev verir.

Asetilen, 1836 yılında Sir Humphry Davy’nin yeğeni Edmund Davy tarafından keşfedildi. Asetilen geçmiş dönemlerde kalsiyum karbürün suyla tepkimeye sokulmasıyla elde ediliyordu. Başka bir yöntem olan kireç taşı ile kok kökmürünün elektrik fırınında ısıtılmasıyla elde edilen kalsiyum karbürün üretimi çok pahalıdır. Günümüzde petrolün damıtılmasında kullanılan kraking yöntemi ile asetilen elde edilebiliyor. Asetilen basınç altında tutulduğunda patlayarak bileşenlerine ayrılır ve bu tepkimede büyük ısı açığa çıkar.

ASETİLEN NERELERDE KULLANILABİLİR?

Elektrikle aydınlatma döneminden önce aydınlatma için asetilen kullanılıyordu. Kolay tutuştuğu ve çok parlak alevi olduğu için çok cazipti. Hatta araçlarda far sistemlerinde de asetilenler kullanılıyordu. Günümüzde daha çok şamandıralar da, deniz fenerlerinde, kara yollarında bakım ve onarım çalışmalarında ve gemilerde kullanılabiliyor.

Asetilen gazları basınçlı çelik tüpleri ile muhafaza edilerek sanayide çok kullanılan bir araçtır. Tüpler patlamaması için propanon denilen bir sıvı ile basınçlı çelik tüplere depolanır. Metalleri kesecek veya eritecek derecede sıcaklık verebilen alevlerde oksijen ile asetilenin birleşmesi ile gerçekleşir. Tüpten gelen asetilen gazı ile diğer tüpten gazı birleştirilerek yakılır ve yaklaşık 3.000 ° C’yi bulan akkor halinde bir oksiasetilen alevi verir. Asetilen tüpleri Bursan Bursa sanayi işletmeleri, Habaş gibi fabrikalar tarafından üretiliyor.

UYARI: Asetilen basıncı 15 psi den daha fazla olan regülatörlerde kullanılmaz. Bu gaz, darbelere çok hassastır ve yüksek debili regülatör basınçlarında patlayabilir. Güvenlik nedeniyle Asetilen sıvı olarak saklanmaz. Tüp içinde güvenlik nedeni ile gözenekli bir malzeme ve sıvı aseton vardır. Bu sıvı içinde çözündürülen asetilen vardır. Asetilen ayrıca başka sıvılarda örneğin suda dahi çözünebilir. Ayrıca oksiasetilen hamlacıyla çalışanlar gözlerini alevin ışığından ve ısısından korumak için yüzlerine kaynakçı maskesi takmalılar.

Asetilen günümüzde çok fazla kullanılan PVC olarak bilinen plastik malzemelerinde ham maddesini oluşturur. PVC’nin yapısında bulunan Polivinil klorürün temel bileşeni asetilen ve hidroklorik asit birleşimi ile oluşur.

KAYNAK: ANABRİTANNİCA ANSİKLOPEDİSİ (HÜRRİYET)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir