Ayastefanos Antlaşması – 1878

Ayastefanos Antlaşması, 1877-1878 Hicri takvime göre 1293 yılında gerçekleşen Osmanlı-Rus Savaşı sonunda imzalanmıştır. Rusya, Osmanlı Devleti’ne karşı Balkanlarda tahrik siyaseti ve Slavları kışkırtmaya başladı.

Bu nedenle Bulgarlar isyan çıkardı ve Osmanlı bu isyanı bastırdı. Bulgar isyanının bastırıldığını ve Panslavizm siyasetinin tehlikeye düştüğünü gören Rusya, 1 Temmuz 1876’da Sırbistan’ı, 2 Temmuz’da da Karadağ’ı Osmanlı Devleti’ne karşı savaşa sokmuş, fakat savaşlar Osmanlı ordularının kesin galibiyetiyle sonuçlanmıştı.

Rusya tek başına ve fiilî olarak hareket edebilmek için bir taraftan Osmanlı Devleti’ni yalnız bırakmaya çalışıyor, diğer taraftan kendisini Avrupa devletleri nazarında haklı gösterecek mazeretler arıyordu.

İstanbul Konferansı’na katılan devletler Osmanlı Devleti’ne karşı ortak bir siyaset takip edebilmek için Londra’ da bir araya geldiler ve Babıali’ye tebliğ edilmek üzere 31 Mart 1877 tarihinde bir protokol imzaladılar. Osmanlı Devleti kendisine tebliğ edilen bu şartları ağır bularak savaşa girmek bahasına bir defa daha reddetti. Bunun üzerine Rusya, görünüşte Hristiyan tebaanın menfaatlerini korumak, gerçekte ise Panslavizm siyasetini Osmanlı toprakları üzerinde uygulamak maksadıyla, 24 Nisan 1877 tarihinde Osmanlı Devleti’ne savaş ilan etti. Ayrıca Romanya, Sırbistan ve Karadağ da Rusya’nın yanında yer aldılar. Rusya’nın savaşa başlaması üzerine İngiltere, Fransa, Avusturya, Almanya ve İtalya tarafsız olduklarını bildirdiler.

Sultanın izniyle İngiliz donanması Çanakkale Boğazından geçerek İstanbul’ a geldi. Rus ordusu da Çatalca’ya geldi ancak son derece yorulmuştu. Böylece Ayastefanos Antlaşması imzalanmasına karar verildi.

Bu antlaşma ile Karadağ ve Sırbistan bağımsız oldu. Osmanlı Devleti, Romanya’nın bağımsızlığını tanıdı ve ona tazminat ödemeyi kabul etti. Rusya, güney Basarabya’yı aldı, Bulgaristan’a kendi iç işlerini yönetme hakkı verildi.

Bulgaristan’dan gelen muhacirler İstanbul’un nüfusunu ikiye katladı. Eski bir Genç-Osmanlı, Pan Türkist Ali Suavi barış antlaşmasını kabul ettiği için Sultan Abdülhamid’e karşı yanına topladığı bir grup göçmenle 20 Mayıs 1878’de Çırağan Sarayı‘ nı bastı. Başarıya ulaşamadı ve öldürüldü.

Antlaşmanın Geçersizliği

Antlaşma maddeleri Avrupalı devletlerin çıkarlarına ters düştüğü için, İngiltere’nin müdahalesiyle Ayastefanos Antlaşması iptal edilmiş ve yürürlüğe girememiştir. Bu nedenle ölü doğmuş bir antlaşmadır.

Bu antlaşmanın iptal edilmesi ile 1878’de Berlin Antlaşması imzalanmıştır. Ayastefanos Antlaşması’ndan sonra Osmanlı Devleti ile İngiltere arasında gizli bir antlaşma imzalanmıştır. Bu antlaşmaya göre, İngiltere Rus tehdidi altında olan Osmanlı Devleti’ne yardım edecek, buna karşın Kıbrıs’ı geçici olarak alacaktı. 1878’de yapılan anlaşmayla Kıbrıs geçici olarak İngiltere’ye bırakılmıştır.

KAYNAK: OSMANLI TARİHİ(PROF. DR. MEHMET MAKSUTOĞLU, TDV İSLAM ANSKİLOPEDİSİ

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir