ERZURUM KONGRESİ

Vatanın bütünlüğü ve devletin bağımsızlığını sağlamak amacıyla 23 Temmuz 1919 yılında toplanıldı.

Mondros ateşkes antlaşmasının 24. maddesine göre Doğu Anadolu’da 6 ilde bir karışıklık çıkarsa İtilaf devletleri burayı işgal edebileceklerdi.

Bu iller; ERZURUM, VAN, BİTLİS, HARPUT, DİYARBAKIR, SİVAS‘tır ve temel amaç bu bölgede Ermenistan’ı kurmaktı. Buna karşı önlem alabilmek için Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Derneği kuruldu. Bu derneğin etkili olabilmesi için Erzurum’da Müdafaa-i Hukuku Milliye adıyla kolu açıldı.

Milli savunma isteğinin komşu illere de yayılmasına uğraş verildi. Ordu ile iş birliği yapılmasına önem verildi. Doğu illerinin katılmasıyla bir kongre toplanmasına karar verildi. 15. Kolordu komutanı Kazım Karabekir paşa da bu kararı destekledi. Mustafa Kemal’in de görevinden ayrılarak derneğe üye olması Erzurum kongresinin toplanmasını kolaylaştırdı.

Kongre; bir ilkokulunun küçük bir salonunda Erzurum, Bitlis, Sivas, Trabzon, Van illerinden gelen 54 üyenin katılmasıyla toplanıldı. Elazığ, Mardin ve Diyarbakır’dan seçilen delegeler yöneticilerin izin vermemesi nedeniyle katılamadı.

Kongre başkanı Mustafa Kemal seçildi ve 14 gün süren kongrede alınan karalar özet olarak şöyledir:

  1. Milli sınırlar içerisinde Vatan bir bütündür ve bölünemez.
  2. Her türlü yabancı saldırısı ve baskısına karşı Osmanlı devletinin dağılması halinde millet birlikte savunma yapacaktır.
  3. İstanbul hükümeti vatanı ve bağımsızlığı koruyamazsa geçici bir hükümet kurulacaktır.
  4. Kuvayı milliyeyi amil ve ve iradei milliyeyi hakim kılmak esastır.
  5. Hristiyanlara, siyasal egemenliğimizi ve sosyal düzenimizi bozucu ayrılıklar verilemez.
  6. Manda ve Himaye kabul edilemez.
  7. Millet meclisinin hemen toplanmasına ve hükümeti denetim altına almasına çalışılacaktır.

Mustafa Kemal, Rauf bey ve Bekir Sami Beyin de içinde bulunduğu 9 kişilik bir heyet seçti ve kararlar itilaf devletlerine ve halka açıklandı. Erzurum kongresinde tam bağımsızlık için uğraşılacağı ve azınlıklara hiçbir şekilde ayrıcalık verilmeyeceği kesin olarak belirtilmiştir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir