İbni Sina’ nın Hayatı ve Eserleri

İbni Sina, 980 – 1037 yılları arasında yaşamış tanınmış Türk – İslam filozofu ve hekimidir. Buhara’ya yakın bir yerleşim yeri olan Afşane’de doğdu.

İbni Sina’ nın babası Samanoğulları devletinde memurdu. İlköğrenimini Buhara‘da gördü. 18 yaşına kadar o dönemin bütün bilimlerini okudu ve değerli bilginlerden ders aldı.

Tıp öğrenimini yaptı ve hastalar üzerinde çalıştı. Samanoğulları’ dan Nuh bin Mansur‘u tedavi ederek sağlığı kavuşturdu. Daha sonra saray kütüphanesi müdürü oldu. Bu dönemde kütüphanedeki eserleri inceledi.

20 yaşlarındaki iken babası vefat etti. Samanoğulları devleti de yıkıldı. İbni Sina siyasal karışıklıklar nedeniyle Buhara’dan ayrılmak zorunda kaldı. Önce Harizm’e gitti. Harizm emirinin sarayında zamanın ünlü bilginleriyle tanıştı. Bir süre sonra buradan da ayrıldı. Sıkıntılı bir hayat yaşamaya başladı. Horasan’ı dolaştı.

Gazneli Mahmut’un kovuşturmasına uğramaktan korktuğu için Cürcan’a gitti. Bir süre burada kalıp incelemelerde bulundu. Ünlü kitabı ”Tıp Kanunu” eserini yazdı. 1015’te Cürcan’ dan Rey’e geldi. Yine üzüntülü günler geçirdi. Küçük emirliklerin birinden ötekine sığınmak zorunda kaldı. Bazen hekimlik bazen de vezirlik yaptı. Tutuklu duruma da düştü.

Çok kez siyasal sorunlarda düşüncesi alındı. Düzensiz ve çok yorgun bir hayat süren İbni Sina‘nın sağlığı bozuldu. Bir yandan da yanında bulunduğu emirin seferlerine katılıyordu. Bu yüzden hastalığı arttı. Elli yedi yaşında iken Hemedanı’da öldü. İbni Sina’nın tıp, mantık. felsefe, psikoloji ve doğa bilimleri ile ilgili yüzden çok eseri vardır. Kendisi tam bir Ortaçağ fliozofu‘ dur.

Akıl ilkeleriyle deneyin birbirini tamamlayan iki temel varlık olduğunu ileri sürer. Bilginin gelişmesinde akıl, deney ve gözlemin ayrılmaz bir bütün olduğunu savunur. Onun deneyci ve akılcı olması, tıp ve doğa bilimlerindeki gözlemlerinin sonucudur.

İbni Sina, bilimleri üçe ayırır:

1) Doğa bilimleri veya aşağı bilimler. Bunlar, maddesinden ayrılmamış olan formların (biçimlerin) bilimleridir.

2) Maddesinden ayrılan formların bilimleri, metafizik, mantık veya yüksek bilimler.

3) Maddesinden ancak insan düşüncesinde ayrılan, bazen maddesiyle birlikte, bazen ondan ayrı olan formların bilimi. Matematik veya orta bilimler.

İbni Sina‘ nın eserleri 17. yüzyıla kadar Avrupa Üniversite’lerinde okundu.

Bazı Eserleri

Kitabü’ş-Şifa: 11 ciltlik bir eser olup neredeyse tüm bilim dalları hakkında yazılmıştır.

Kitabü’l-Necat: Kitap savaş alanında ve Kitabü’ş-Şifa’nın bir özeti şeklindeydi. Metafizik konularda yazılmıştır.

Lisanü’l-Arab: İsfahan’da bir Arap bilgini onun Arapça bilgisini yetersiz gördüğünden İbn-i Sina’yı üç yıl çalıştırarak müsvedde biçiminde Lisanü’l Arab’ı yazdı.

El Kanun fi’t Tıb: Bu kitap İbn-i Sina’nın deneyimlerinin yer aldığı sistematik bir ansiklopedidir. İbn-Sina’nın en ünlü kitaplarındandır.700 yıl boyunca Batı’da ders kitabı olarak okutulmuş bir eserdir. Günümüzde Paris Üniversitesi’nin tıp fakültesi öğrencileri, S.t Germain Bulvarı yakınlarındaki konferans salonunda İbn-i Sina ve er-Razi gibi iki bilginin portreleri ile karşılaşırlar.

Kitabü’l-İşaret ve’t-Tenbihat: Bu kitap İbn-i Sina’nın kişisel görüşlerini içeren bir eserdir.

Risale fi-İlmi’l-Ahlak: Ahlak konusunda yazdığı bir eserdir.

İşarat ve’l-Tembihat: Toplamda 20 bölümden oluşan bir eserdir. Mantık, fizik ve metafizik bölümleri vardır.

KAYNAK: GENEL BİLGİ ANSİKLOPEDİSİ

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir