İSTANBUL – Bozdoğan Kemeri

İstanbul siluetinin başlıca unsurlarından biri olan Bozdoğan Kemeri diğer adıyla Valens Su Kemeri etkileyici duruşu ile hala ayakta durabilmektedir. İstanbul’un Fatih ilçesinin Saraçhane bölgesinde bulunan Bozdoğan Su Kemeri tamamı 250 kilometre civarında olan bir su taşıma sisteminin parçasıdır. 

Valens Su Kemeri, Saraçhane’de İstanbul Üniversitesi’nin bulunduğu tepe ile Fatih Camii’nin yer aldığı tepe arasında uzanmaktadır. Doğu Roma İmparatoru Flavius Iulius Valens tarafından MS 378 yılında tamamlanmıştır. Bu nedenle Valens Su Kemeri olarak da anılmaktadır.

Su kemerinin yapımında kullanılan taşların Khalkedon şehrinin sur duvarları olduğu sanılmaktadır. Çünkü 365 yılında Prokopios’un çıkarttığı isyanda Khalkedon halkı Prokopios‘un tarafinda yer almıştır. Valens Khalkedon halkını cezalandırmak için şehirlerinin surlarını yıktırdı ve bu su kemerinin inşaatında kullandı. Kemerin yapımı 368 yılında tamamlandı. Valens Su Kemeri yaklaşık 1 km uzunluğundaydı ancak bugün yaklaşık 625 metrelik kısmı ayaktadır.

O dönem başkente çeşitli derelerden ve şehir dışında toplanan su Hadrianapolis (Edirnekapı) civarında yer altı borularından şehre giriyordu. Bu su 373‘te başkentin valisi olan Klearchos tarafından yaptırılan ve bugün Beyazıt Meydanı civarında bulunan Nymphaum Maksimum’da (Büyük Çeşme) toplandıktan sonra şehre dağıtılıyordu.

İmparator I. Theodosios, 382 yılında yaşanan kuraklıktan sonra sisteme Belgrad Ormanları’ndan şehre su taşıyan yeni bir hat ekledi. İmparator II. Theodosios zamanında su kemerleri suyu, Zeuksippos Hamamları’na ve Büyük Saray’a dağıttı. I. İustinianos Valens Su Kemeri’ni restore ettirdi ve suyu Bazilika Sarnıcı’na yönlendirdi.

İmparator V. Konstantinos da Valens Su Kemeri‘ni onartmıştır. Ayrıca Hydralis (Alibey) deresini ona bağlamıştır. Bozdoğan Su Kemeri Bizans İmparatorluğu’nun başkentindeki Geç Roma Çağı’ndan günümüze ulaşmış güzel örneklerden biridir.

Bozdoğan Su kemeri, Osmanlı devrinde de kullanılmıştır. Kemer çeşitli padişahlar tarafından restore edilmiştir. 19. yüzyılın sonuna kadar önemini korumuştur. Cumhuriyet döneminde, en son 1990 yılında restore edilmiştir.

KAYNAK: İstanbul’un 100 Roma, Bizans Eseri – Feride İmrana Altun

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir