KÖRFEZ ÜLKELERİ -Körfez Ülkeleri Hakkında Bilgiler

Basra Körfezi kıyısında bulunan ülkelere Körfez ülkeleri denir. Bunlar; Suudi Arabistan, Bahreyn, Katar, Irak, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri, İran ve Umman’dır. Körfez ülkeleri içerisinde yüz ölçümü en büyük olan ülke Suudi Arabistandır.

SUUDİ ARABİSTAN

Suudi Arabistan resmî adıyla Suudi Arabistan Krallığı, Arap Yarımadası’nda bulunan en büyük ülkedir.

1916 yılında I. Dünya Savaşı sırasında İngilizlerin kışkırtması ve Şerif Hüseyin’in liderliğiyle birlikte Osmanlı İmparatorluğuna karşı büyük Arap İsyanı başlamış ve bu topraklar Osmanlının elinden çıkmıştır. 1921’de İngiliz başbakanı Winston Churchill, Şerif Hüseyin’e İngiltere himayesinde Ortadoğu hükümdarlığı sözü vermiştir. 1932 yılında Abdulaziz Bin Suud, Arap Kralı ilan edilmiş ve Suudi Arabistan kurulmuştur.

1946 yılında Birleşmiş Milletler’e üye oldu. 1960 yılında ise Suudi Arabistan, Dünya Petrol İhracatcıları Birliği bir diğer bilinen adıyla “OPEC” kurucu üyesi oldu.

1962 yılında kölelik kaldırıldı. 1970 yılında ise OIC yani İslam konferansı Örgütü Cidde’de kuruldu.

Kuzeybatı’da Ürdün, kuzey ve kuzeydoğu’da Irak, doğuda Kuveyt, Katar, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri, güneydoğuda Umman, güneyde Yemen, kuzeydoğusunda Basra Körfezi ve batısında Kızıldeniz ile çevrilidir.

Başkenti Riyad, para birimi ise Riyal’dir. Üniter Mutlak Monarşi ile yönetilen ülkede resmi dil Arapça’dır.

BAHREYN

Bahreyn resmi adıyla Bahreyn Krallığı, Asya’da, Basra Körfezi’nde yer alan bir ada ülkesidir. Bahreyn’in güneydoğusunda Katar, batısında Suudi Arabistan yer alır. “Bahreyn” Arapça bir kelime olup “iki denizin arasında” demektir.

Bahreyn, irili ufaklı 30 adadan oluşan bir ada ülkesidir. Başkent Manama, ülkenin en büyük adasıdır.

Suudi Arabistan ile ulaşım 1986 yılında açılan 25 kilometre uzunluğunda olan Kral Fahd Geçidi’yle gerçekleşmektedir ve bu geçit ülke ekonomisi için oldukça stratejik bir öne sahiptir.

Bahreyn petrol zengini ülkelerden birisidir. 80 milyar varillik petrol hacmi ile Rusya’nın sahip olduğu petrole denk bir kaynağı vardır.

ABD ile serbest ticaret anlaşması yapan ilk ülke olan Bahreyn bu kapsamda bu anlaşmayı yapan ilk körfez ülkesi.

Manama ve Maharrak doğal güzellikleriyle en çok turist çeken şehirleridir.

KATAR

Katar resmî adıyla Katar Devleti, Arap Yarımadası’nın doğusunda bulunan bir Basra Körfezi ülkesidir. Tek kara sınır komşusu Suudi Arabistan olup diğer tarafları Basra Körfezi ile çevrilidir. Kuzeybatısında Bahreyn, batı ve güneyinde Suudi Arabistan, doğusunda Birleşik Arap Emirlikleri ve kuzeyinde İran bulunur.

3 Eylül 1971 yılında bağımsız olan Katar’ın başkenti Doha, yönetim biçimi ise Monarşi’dir. Halkın %13’ü Katarlı Arap, %87 Çoğu Güney Asyalı Göçmenlerdir.

Körfez bölgesindeki diğer pek çok ülke gibi, ekonomisi petrol ve doğalgaza bağlı bir ülke konumundadır. 25.3 trilyon m3’lük doğalgaz rezervi ile bu alanda dünyada üçüncü sırada bulunan Katar, dünyadaki kanıtlanmış doğalgazın tek başına yaklaşık %15’ine sahiptir.

İhrac ettiği başlıca maddeler; Petrol ve petrole bağlı ürünler, doğalgaz, alüminyum ve mamülleri, plastik ve mamülleri, azotlu minaraller ve kimyasal gübrelerdir.

IRAK

Irak ya da resmi adıyla Irak Cumhuriyeti, Batı Asya’da bir ülkedir. Kuzeyde Türkiye, doğuda İran, güneydoğuda Kuveyt, güneyde Suudi Arabistan, güneybatıda Ürdün, batıda ise Suriye ile sınır komşusudur. Başkent Bağdat en büyük şehridir.

Yönetim biçimi Federal Cumhuriyet olan Irak’ın nüfusunun %75-80’i Arap, %15’i Kürt, %5-10’u diğer milletlerden (Türkmen,Yezidi, Şebek, Ermeni) oluşur. 

Irak’ın para birimi Katar Riyali’dir. Diğer Körfez ülkeleri gibi petrol zenginidir.

Türkiye ile Irak arasında 378 kilometrelik bir sınır olup bu sınır üzerinde Habur, Gülyazı, Şemdinli-Derecik ve Çukurca-Üzümlü olmak üzere 4 sınır kapısı bulunmaktadır.

2003 yılında ABD, BM kararı olmaksızın Irak’a saldırıp Irak devletinin bütün askeri ve sivil kurum ve kuruluşlarını şiddetli bir hava bombardımanıyla ortadan kaldırdı. Birçok kurum ve kuruluş yağmalandı. Milyonlarca insan yerinden oldu.

KUVEYT

Kuveyt ya da resmi adıyla Kuveyt Devleti, Arap Yarımadası’nın kuzeydoğusunda, Basra Körfezi kıyısında yer alan ülkedir. Kuzeyde Irak ve güneyde Suudi Arabistan ile komşudur.

Ülkenin ismi, Arapçada “su kenarındaki kale” anlamına gelen akwat kelimesinden gelmektedir.  

Yönetim biçimi Monarşi olan Kuveyt’in para birimi Kuveyt Dinarı’dır.

Dünyadaki en zengin ülkeleri arasında bulunan Kuveyt’in para birimi de son derece değerlidir.

1937’de petrol keşfedilen Kuveyt OPEC kurucu üyelerindendir.

1990’da Irak tarafından işgal edilmiştir. 1 yıl sonra ABD askerleri Çöl Fırtınası operasyonu yaptı ve Irak çekilmek zorunda kaldı.

1991 yılında ABD ile güvenlik paktı imzalanmıştır. Tabi herşey petrol için.

BİRLEŞİK ARAP EMİRLİKLERİ

Başkenti Abu Dabi olan Birleşik Arap Emirlikleri veya kısa kullanımıyla BAE, Orta Doğu’da Arap Yarımadası’nın güneydoğusunda bulunan, Umman ve Suudi Arabistan’la komşu olan ülkedir.

BAE, Abu Dabi, Dubai, Acman, Füceyre, Resü’l-Hayme, Şarika ve Ummül-Kayveyn adlı yedi emirlikten oluşmaktadır.

Nüfusun Yüzde 76’sı Müslüman, yüzde 9’u Hristiyan, yüzde 15’i diğer dinlere mensuptur.  

BAE, İngilizlerin 1971 yılında Basra’dan çekilmesinin ardından yedi emirliğin bir araya gelmesiyle kuruldu.  Her emirlik kendi emirleri tarafından yönetilmektedir. Devlet yönetimi, aynı zamanda Abu Dabi Emiri olan Şeyh Halife bin Zayid el Nahyan ve ailesinin elindedir.

Ekonomisi petrol ve doğalgaz gelirine dayalı olan BAE Dünya petrol rezervinin yüzde 7’sine sahiptir. 2016 rakamlarına göre, gayri safi yurt içi hasıla 693 milyar dolar kadardır.

İRAN

İran, resmi adı İran İslam Cumhuriyeti veya Cumhuri-ye İslâmi-ye İran, Güneybatı Asya’da ülkedir. Güneyde Basra Körfezi ve Umman Körfezi, kuzeyde ise Hazar Denizi ile çevrilidir.

Türkiye, Azerbaycan, Ermenistan, Irak, Pakistan, Afganistan ve Türkmenistan ile kara sınırına sahiptir. Başkenti Tahran’dır. Resmi dili ise Farsçadır.

Ülkenin para birimi İran Riyali’dir. Ekonomisini büyük bölümde tarım, turizm, doğalgaz-petrol ihracatı oluşturuyor.

Ülkenin %90’ını Şii Müslümanlar, %8’ini Sünni Müslümanlar, kalan %2’yi ise diğer dinlere mensup insanlar oluşturur.

İran şeriatla yönetiliyor. Arap alfabesi kullanılan ülkede dini lider aynı zamanda silahlı kuvvetlerin başkomutanı ve savaş açma, barış yapma konusunda tek yetkilidir.

İran Devlet Başkanı dini liderden sonra en yüksek otoriteye sahip insandır. Dört yılda bir seçilir ve bir kişi en fazla iki dönem başkanlık yapabilir.

İranlılar Arap değildir. Türkler gibi bulundukları coğrafyadan etkilenmiş ama kökleri başkadır ve kendilerine özgü bir kültürleri vardır.

UMMAN

Umman ya da resmi adıyla Umman Sultanlığı, güneybatı Asya’da, Arap Yarımadası’nın güneydoğusu kıyısında yer alır. Kuzeybatıda Birleşik Arap Emirlikleri, batıda Suudi Arabistan, güneybatıda ise Yemen ile sınır komşusudur. Güneyde ve doğuda Hint Okyanusu, kuzeydoğuda ise Basra Körfezi ile çevrilidir. 

Ülkenin başkenti Maksat, para birimi ise Umman Riyali’dir. Halkın Yüzde 85’i Müslüman, yüzde 6,5’i Hristiyan, yüzde 5,5 Hindudur.

Körfez İşbirliği Konseyi’nin kurucu üyelerinden olan Umman, 1971’de Arap Birliği’ne ve Birleşmiş Milletlere (BM) üye oldu. 

Ekonomisi çoğunlukla petrol ve gaz üretimine dayanan Umman’da başlıca gelir diğer Körfez ülkeleri gibi petrol ve gazdan oluşuyor.

İngiltere ve ABD ile yakın ilişki politikasına devam eden Umman Sultanı Kabus, komşuları ile barış içinde bir dış politika izlemeye önem gösteriyor. 

Körfez ülkeleri petrol ve doğalgaz rezervleri bakımından çok zengin ülkelerdir. Basra körfezi kıyısında bulunan bu ülkeler Dünya ekonomisi ve stratejisi bakımından çok kritik noktadadır.

FOTOĞRAF: PİXABAY

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir