OSMANLI DEVLETİ – 4. Murat Dönemi ve Özellikleri

4. Murat, 17. Osmanlı padişahı ve 96. İslam halifesidir. 4. Murat 27 Temmuz 1612 yılında İstanbul’da, Sultan I. Ahmed‘in ve Kösem Sultan’ın oğlu olarak dünyaya geldi. I. Mustafa sağlık sebebi nedeniyle tahttan indirilince yerine Sultan 4. Murat geçti.

4. Murat tahta çıkınca tahta geçiş yılı için şu mısra dile getirildi. ”Sultan Murad-ı Rabi oldu Padşah” Bu mısradaki harflerin ebced hesabına göre sayı değeri 1032’dir. 1032 yılı Hicri takvime göre içinde bulunulan yılı gösterir.

4. Murat Dönemi Önemli Bilgiler

4. Murat, Osmanlı’’nın karışık bir döneminde tahta çıktı. İdari işler karışık olduğundan, Yeniçeri ve Sipahi askerleri zorbalığa başvuruyorlardı. 4. Murat çocuk yaşta olduğu için, bu durumda annesi Kösem Valide Sultan saltanat naibesi oldu ve devletin idaresinde önemli söz sahibi oldu.

Bu dönemde Bağdat’ta düzen bozulmuştu. Bunu fırsat bilen İran Şahı Abbas Bağdat’ı kuşattı. Bağdat beylerbeyi Bekir Subaşı’nın oğlu Mehmet yüzbaşıyı kandırdı ve Mehmet’in açtığı kapıdan girerek Bağdat’ı zapdetti. Bağdat halkına çok zulmettiler.

Sultan Murat 1635 yılında ordusunun başında Revan kalesi üzerine sefere çıktı. Kale kuşatıldı ve Kalenin beyi Tahmasb Kulu Han Emirgune oğlu kaleyi teslim etti. Emirgune oğluna İstanbul’da bir köşk hediye edildi. Günümüzde Emirgan olarak bilinen semt burasıdır. Ancak 4. Murat İstanbul’a döndükten sonra 1636 yılında Safeviler Revan kalesini kuşattı ve kale kış şartlarına dayanamayıp teslim oldu.

Sultan Murat 1638 yılında Bağdat üzerine gitti. Ordusunun başında savaşa katıldı. İranlılar çam yarması bir pehlivanı meydan okuma için gönderdiğinde Sultan Murat bizzat kendisi çıktı karşısına. Zorlu mücadeleden sonra pehlivanının kaftasını tepeden çeneye kadar kırdı. Bu savaşta giydiği demir ve halkalardan yapılmış örme zırh, Topkapı Sarayı müzesinde sergilenmektedir. Savaş sonunda 1639 yılında Safevi Devleti ile Kasr-ı Şirin Antlaşması yapıldı.

IV. Murat Dönemi Islahatlar

4. Murat, baskı ve şiddete dayanan kuvvetli bir disiplin sağlamıştır.

Yeniçeri Ocağı’nı yeniden düzenlemiştir.

İstanbul’da gece sokağa çıkma yasağı, içki ve tütün yasağı getirmiş, kahvehaneleri kapattırmıştır.

Devlet sorunlarını ve bu sorunların çözüm yollarını tespit etmek için ilk kez devlet adamlarına çeşitli raporlar hazırlatmıştır.

Bu raporlardan en önemlisi 1631’de hazırlanan ve IV. Murat’a sunulan Koçi Bey Risâlesi’dir. Ancak sorunların çözümüne yönelik olan bu risâle, IV. Murat’ın ölümü nedeniyle uygulanamamıştır.

IV. Murat döneminde risale hazırlayan bir diğer önemli kişi Katip Çelebi’dir. Tarih, coğrafya, tıp, astronomi gibi pek çok alanda kendisini geliştirmiş olan Katip Çelebi, 4 bölümden oluşan “Düsturü’l Amel li-Islahi’l Halel” adlı risalesinde, Osmanlı Devleti’nin ömrünün uzaması için çeşitli önlemlere ve önerilere yer vermiştir.

Bu iki risâle yazarı dışında Lütfi Paşa, Gelibolulu Mustafa Âli, Veysî ve Aziz Efendi gibi pek çok risâle yazan önemli devlet adamı olmuştur.

Bu dönemde kasideleriyle ünlü şair Nef’i’dir. Zarrî (zararlı) mahlasıyla şiirler yazan Nef’i, hiciv (eleştiri) şiirleri nedeniyle Sultan IV. Murat tarafından boğdurulmuştur.

Döneminde imparatorluğu müthiş bir kargaşadan kurtaran ve idareyi ele alan Sultan 4. Murat, damla (Nikris) hastalığıyla mücadele etmeye başladı. Ancak ömrü uzun sürmedi ve  1640 yılı Şubat ayında vefat etti. 

KAYNAK: OSMANLI TARİHİ KİTABI (PROF. DR. MEHMET MAKSUTOĞLU)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir