PLUTON – Plüton ve Özellikleri

Plüton, formal adı 134340 Pluto, Güneş Sistemi’nde bilinen en büyük ikinci cüce gezegen ve Neptün ötesi cisim ve doğrudan Güneş’in etrafında dönen en büyük on birinci cisimdir. Adını Roma tanrısı Plüton’dan alan gezegen Roma mitolojisinde, üç kardeşiyle dünyayı kontrol eden Satürn‘ün oğludur.

Plüton’un Keşfi

1930 yılında ABD’li gök bilimci Clyde Tombaugh, Neptün ve Uranüs’ün yörüngelerindeki düzensizliğe neden olduğu düşünülen 9. bir gezegen ararken Plüton‘u keşfetti.

İlk zamanlarda 9. gezegen olarak kabul edilse de sonraları Plüton’un gaz devlerini etkileyecek kadar kütle ve kütle çekimine sahip olmadığı ortaya çıktı.

Plüton’un Özellikleri

Cüce gezegenlerden biri olan Plüton da kütle çekimine sahiptir. Ancak bu kütle çekimi asıl gezegenler gibi güçlü değildir.

Plüton Dünya’ya o kadar uzak ve küçüktür ki net olarak görüntülenmesi zordur. Plüton’un yörüngesi basık ve eğiktir. Bu diğer Kuiper Kuşağı cisimleriyle benzerlik gösterir.

Plüton’un kabuğu çoğunlukla donmuş azottan meydana gelir. İnce, donmuş ve benekli yüzeyi azot, su, karbondioksit ve metandan oluşan bir kabuktur. Kabuk, mevsimlerin değişmesiyle buharlaşan ve tekrar donan buzlar nedeniyle farklı renkler alır.

Çekirdeği kayaç yapıda silikat zenginidir. Mantosu ise su buzundan oluşur. Plüton’un kütlesinin %60’ını su buzundan oluşan manto katmanıyla kaplı olan çekirdeğinin oluşturduğu düşünülüyor.

Plüton’un, Güneş’in etrafındaki bir turu 248 yıl sürmektedir. Ayrıca 1 Plüton günü 6,5 Dünya gününe eşittir.

Çapı yaklaşık 2306 km olan Plüton uydumuz Ay’dan daha küçük bir gök cismidir.

Plüton’un 1/3’ü buzdan, 2/3’ü ise kayasal yapıdan oluşmaktadır. Dünyamızın yer çekiminin 15’te 1’i kadar bir yer çekimi kuvvetine sahiptir.

Plüton’un beş uydusu vardır. Charon (Hades’in vapuru), Nix (gece ve karanlık Yunan tanrıçası), Hydra (Hades’i koruyan dokuz başlı yılan) ve 2011’de keşfedilen Kerberos (üç başlı köpek) ve Styx‘dir.

Plüton üzerindeki sıcaklık -240 °C  ila -218 ° C arasında değişebilir. Plüton üzerindeki ortalama sıcaklık -229 ° C’dir.

Plüton Cüce gezegenler arasında atmosferi olan tek gezegendir. Atmosferi; nitrojen karbonmonoksit ve metandan oluşmaktadır. Güneşe uzaklığı arttıkça yeryüzündeki buz katmanları artar.

Plüton’da da buz volkanları ve gayzerler bulunur. Eriyen su ve metan buzu cüce gezegenin eski kraterlerinin üstünü örter. 

Plüton’un Gezegenlikten Çıkarılışı

Diğer 8 gezegen nispeten düz birer yörünge dizilimine sahiptir. Ancak Plüton, bu sekiz gezegenin yörüngesine göre 17 derecelik açıya sahip bir yörüngede dolanır. Neptün’ün yörüngesiyle Plüton’un yörüngesi çakışır ve bazı gök bilimciler, Plüton’un eskiden Neptün’ün uydusu olduğu hipotezini öne sürmüştür.

2006 yılında Uluslararası Astronomi Birliği aldığı ortak karar ile Cüce gezegenlerin tanımı konusunda anlaştılar. Böylelikle Güneş Sistemi’nin dış sınırındaki dondurucu Kuiper Kuşağı’nda ilerleyen Plüton, Cüce Gezegen ilan edildi.

Ancak 2019 yılı içerisinde NASA Direktörü Jim Bridenstine, “cüce gezegen” olarak kabul gören Plüton’un gezegen olduğunu söyledi.

Plüton’a Ziyaret

 2006 yılının Ocak ayında NASA tarafından uzaya yollanan New Horrizons 2015 yılında Plüton’u ziyaret etmiştir. Plüton’u ziyaret eden ilk uzay aracıdır.

KAYNAK: GEZEGENLER KİTABI(TÜBİTAK YAYINLARI), NASA

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir