UYGURLAR – Uygur Devleti ve Özellikleri

744 yılında kurulan Uygur Devleti ‘nin kurucusu Kutluk Bilge Kül Kağan’dır. Karluk ve Basmillerle birleşip, Göktürk Devleti’ne son vererek kendi devletlerini kurmuşlardır. Merkezleri Ötüken’dir. Ancak daha sonra Ordu Balıg (Karabalgasun) olmuştur.

Bögü Kağan dönemi devletin en parlak ve en zengin dönemidir. Nitekim büyük saraylar bu dönemde inşa edilmiştir. Bu dönemde eti yasaklayan Manihaizm ile savaşmayı yasaklayan Budizm dinlerinin etkisiyle göçebe yaşam tarzının yerini “yerleşik hayat” almaya başlamıştır.

Uygur Devleti ‘nin Özellikleri

Uygurlar yerleşik hayata geçen ilk Türk devletidir. Türk tarihinin ilk şehirlerini kurmuşlardır. Mimari eserler (tapınak, saray, ev vb.) bırakan ilk Türk devletidir.

Uygurlar Manihaizm’in etkisiyle hükümdarlarına “Ay Tengri” unvanı vermişlerdir. Manihaizm inancındaki bazı terimleri Türkçeye çevirmişlerdir.

Altay dil grubundan Hakanîye lehçesiyle konuşan Uygurlar, kendilerine özgü 14-18 harfli bir alfabe (Uygur Alfabesi) oluşturmuşlardır. Uygur Alfabesi “Soğd Alfabesi”nden etkilenilerek hazırlanmıştır.

Töreyi yazılı hale getiren ve yazılı hukuk kuralları oluşturan ilk Türk devletidir. Ayrıca ilk kez kütüphane kuran Türk devletidir.

Kâğıt ve matbaayı kullanan ilk Türk devletidir. (hareketli veya tahtadan harfler)

Ciltçilik, fresk ve minyatür sanatının ilk örneklerini vermişlerdir. Gök Tanrı inancını terk eden ilk Türk devletidir.

Karabalgasun, Sine-Uşi, Moyen-çur ve Bugut yazıtlarını bırakmışlardır.

Mimaride Türk üçgeni tarzını ortaya çıkarmışlardır.

Orta Oyunu ile Türk tiyatrosunun ilk örneklerini vermişlerdir.

840’ta Kırgızlar tarafından yıkılan devlet, Sarı Uygurlar ve Turfan Uygurları olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Turfan Uygurları Moğolların bünyesinde önemli görevlere gelmiş, ayrıca bu topluluğun Türk kültüründen etkilenmesine olanak sağlamışlardır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir